· Znamiona strony przedmiotowej przestępstwa (czynu zabronionego) charakteryzują: zewnętrzne zachowanie się sprawcy (działanie lub zaniechanie);
· Okoliczności zachowania się;
· Skutek tego zachowania się;
· Oraz powiązanie między zachowaniem się a skutkiem (związek przyczynowy).
Zachowanie człowieka (czyn) może polegać na działaniu lub zaniechaniu. Działaniem jest podjęcie określonych czynności celowych – przestępstwa z działania to delicta commissiva, natomiast zaniechanie można określić jako powstrzymanie się (również celowe) przez podmiot od działania, które powinien był i mógł podjąć – uchylenie się od obowiązku, który ciążył na sprawcy zaniechania – przestępstwa z zaniechania to delicta ommissiva (właściwe; niewłaściwe).
Należące do znamion przedmiotowych czynu okoliczności, uznaje się za znamiona szczególne, gdyż występują w dyspozycji niektórych tylko typów przestępstw. Do znamion szczególnych mogą też należeć czas i miejsce popełnienia przestępstwa.
Pojęcie skutku obejmuje wywołanie określonej zmiany, będącej następstwem zachowania się sprawcy. Z pojęciem tym związany jest podział przestępstw na materialne (skutkowe) i formalne (bezskutkowe). Przestępstwa materialne charakteryzuje to, iż do jego znamion należy spowodowanie określonego w ustawie skutku np. uszkodzenie cudzej rzeczy. Oznacza to, że dopóki określony w ustawie skutek nie zostanie przez sprawcę spowodowany, możemy mówić jedynie o usiłowaniu a nie o dokonaniu przestępstwa. Gdy chodzi o przestępstwa formalne, to wywołanie skutku nie jest wymagane, albowiem penalizowane jest już samo zabronione zachowanie się sprawcy. Oczywiście nie oznacza to, aby z tego zachowania nie mógł wyniknąć żaden skutek, jednakże gdy zostanie spowodowany, wpływa zaostrzająco na wymiar kary. Materialny charakter ma też narażenie na konkretne i bezpośrednie niebezpieczeństwo, polegające na spowodowaniu sytuacji grożącej wystąpieniu ujemnych następstw. Skutkiem jest tutaj stan bezpośredniego zagrożenia. Inny, bo formalny charakter mają czyny polegające na abstrakcyjnym (potencjalnym) zagrożeniu np. pomówienie innej osoby, które m o ż e ją narazić na utratę zaufania.
Najogólniej mówiąc przez związek przyczynowy rozumiemy takie powiązanie zjawisk, w którym jedno wynika z drugiego, a bez zaistnienia pierwszego z nich (warunek) drugie by nie nastąpiło (następstwo, skutek). Jednym z warunków odpowiedzialności za przestępstwo skutkowe (materialne) jest ustalenie istnienia związku przyczynowego między zachowaniem się sprawcy a określonym w ustawie skutkiem. Nie można bowiem pociągać kogoś do odpowiedzialności za skutek, który nie pozostaje w związku przyczynowym („nie wynika”) z jego zachowania się.
Wśród wielu teorii związku przyczynowego szczególny rozgłos i licznych zwolenników zyskała sformułowana przez J. S. Milla teoria równorzędności warunków zwana także ekwiwalencyjną. Teoria ta zakłada obiektywny charakter związku przyczynowego, przy czym na skutek składa się zawsze wiele warunków, które łącznie tworzą jego przyczynę. Do ustalenia, czy zachowanie się człowieka jest przyczynowe dla skutku, wystarczy stwierdzić, iż jest ono jednym z jego warunków, bez którego zaistnienia skutek by nie nastąpił – test sine qua non. Teoria ekwiwalencyjna zbyt szeroko zakreśla pole związku przyczynowego, nie wskazuje bowiem żadnych kryteriów wartościowania znaczenia poszczególnych warunków.
Próbę rozwiązania tej kwestii daje teoria przeciętnej przyczynowości zwana także adekwatną. Zgodnie z tą teorią istnienie związku przyczynowego można przyjąć tylko wtedy, gdy skutek jest „przeciętnym” czy „normalnym” następstwem rozpatrywanego czynu. Teoria ta zakłada porównywanie przyczyn i skutków dla ustalenia zwyczajnych przyczyn i eliminacji nadzwyczajnych. Przeciętny (zwyczajny) charakter przyczynowości ustala się na podstawie obserwacji życia. Teoria ta nie jest wszakże nazbyt obiektywna, gdyż uzależnia istnienie sprawczego związku przyczynowego od oceny sędziego, a także podważa personalny charakter odpowiedzialności w prawie karnym przez przyjęcie kryteriów niezależnych od sprawcy.
Odmianą teorii przeciętnej przyczynowości jest teoria relewancji. Punktem wyjścia jest tu ustalenie, czy rozpatrywany czyn był warunkiem zaistnienia skutku na podstawie równowartości warunków (ekwiwalencyjnej), a zbyt daleko idące wyniki tej teorii koryguje się w płaszczyźnie prawniczej „przypisywalności skutku”. Główne kryterium stanowi tutaj funkcja czasownikowa dyspozycji wchodzącego w grę przepisu prawa karnego (np. zabija, zabiera, pozbawia).
Niezwykle spornym problemem jest przyczynowość zaniechania. Ponieważ jednak zagadnienie przyczynowości w prawie karnym należy rozpatrywać zgodnie z psychologiczno – socjologiczną koncepcją czynu, zaś na obiektywną rzeczywistość można oddziaływać zarówno przez działanie w kierunku zakazanym przez prawo, jak i celowe zaniechanie działania w kierunku nakazanym przez prawo, należy uznać, iż w przestępstwach z zaniechania również istnieje związek przyczynowy. Przyjmuje się przy tym, że gdy skutek jest rezultatem działania sił przyrody albo innej osoby lub osób, to wtedy sprawaca zaniechania może odpowiadać jedynie za nieprzeszkodzenie przestępstwu przez niedopełnienie obowiązku.
